Kto się boi resetu? [OPINIA]

Po dniach żałoby narodowej życie polityczne w Polsce powraca do sporu o Trybunał Konstytucyjny. Ten konflikt, trwający już 11 lat, doprowadził do utraty autorytetu przez tę instytucję. Jednak źródłem głębokiego politycznego podziału między PiS a KO sięga roku 2005 i dotyczy raczej walki o czystą władzę polityczną, niż kwestii ustrojowych.

Po roku 2015 PiS podporządkował sobie Trybunał, nie uznając trzech prawidłowo wybranych sędziów i nie drukując jego wyroków. W roku 2023 KO, zdominowana przez nominatów PiS, również postanowiła przejąć kontrolę nad Trybunałem, mając ośmiu nowych sędziów.

Jesienią 2026 roku powrót do konfliktu o Trybunał stał się żywotnym interesem politycznym zarówno dla premiera Donalda Tuska, jak i Jarosława Kaczyńskiego. Dla obu kolejne starcie o Trybunał to powrót do schematu politycznego "tylko my albo oni", mającego zdominować inne tematy i podziały polityczne.

Jednak wydarzenia nocy z 30 na 31 października wywołały głęboki niepokój i irytację wśród Polaków. Sondaż United Surveys by IBRiS dla Wirtualnej Polski z 3 listopada wykazał, że 4 na 10 badanych nie odnajduje się w argumentacji żadnej ze stron. Apel o deeskalację i rozwiązanie konfliktu wystosowały środowiska prawników, przedsiębiorców i Episkopat.

Politycznymi reprezentantami irytacji społecznej stać się chcą mniejsze partie, a wśród nich ludowcy z PSL, którzy złożyli projekt resetu Trybunału Konstytucyjnego i rozpoczęli wokół niego konsultacje. Inicjatywa ta ma potencjał polityczny i może przynieść ludowcom zastrzyk energii i ponowne zainteresowanie grupy wyborców Trzeciej Drogi sprzed trzech lat.

KO i PiS spotykają się politycznie wokół Trybunału, krytykując projekt ludowców. Z ich punktu widzenia powodzenie inicjatywy resetu oznaczać może w kampanii parlamentarnej roku 2027 powrót do wyborczej geometrii z roku 2023, w której znów wytworzy się silne trzecie pole polityczne.

Prezydent Karol Nawrocki, ewentualnie wspierając inicjatywy resetu, mógłby nadać im znaczenie i trwałość, zmuszając KO i PiS do ustrojowej sanacji Trybunału. Wsparcie resetu to także szansa dla samego prezydenta, by wyjść poza narodowo-konserwatywne opłotki i wejść w rolę arbitra i moderatora naprawy państwa.